Aminoasit

Article on other languages:

• حمض_أميني
• Аминокиселина
• অ্যামিনো_অ্যাসিড
• Aminokiselina
• Aminoàcid
• Aminokyseliny
• Aminosyre
• Aminosäuren
• Αμινοξύ
• Amino_acid
• Aminoacido
• Aminoácido
• Aminohapped
• Aminoazido
• اسیدهای_آمینه
• Aminohappo
• Aminosýra
• Acide_aminé
• Aimínaigéad
• Aminoácido
• חומצת_אמינו
• अमीनो_अम्ल
• Aminokiselina
• Aminosav
• Asam_amino
• Amin-acido
• Amminoacidi
• アミノ酸
• ამინომჟავა
• 아미노산
• Tirşiyên_emînî
• Acidum_aminicum
• Aminosaier
• Aminorūgštis
• Aminoskābes
• Амино_киселина
• Aminozuur
• Aminosyre
• Aminosyre
• Amino-aside
• Aminoacid
• Amino_Acid
• Aminokwasy
• امينو_اسيد
• Aminoácido
• Aminoacizi
• Аминокислоты
• Aminokiselina
• Amino_acid
• Aminokyselina
• Aminokislina
• Aminoacidet
• Аминокиселина
• Asam_amino
• Aminosyra
• அமினோ_அமிலம்
• ఎమైనో_ఆమ్లాలు
• Аминокислота
• กรดอะมิโน
• Амінокислоти
• Axít_amin
• Aminozuur
• 氨基酸

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

Resim aminoasitlerin oluşturduğu bir polipeptid zincirini göstermektedir.

Aminoasitler proteinleri oluşturan temel yapı taşlarıdır.

Kimyada bir aminoasit hem amin hem de karboksil fonksiyonel gruplar içeren bir moleküldür. Aminoasitlerin kovalent bağlarla uç uca eklenmesiyle oluşturdukları kısa polimer zincirler "peptid", uzun polimer zincirler ise "polipeptid" veya "protein" olarak adlandırılırlar. Hücre içerisinde ribozomlar, mRNA moleküllerini kalıp olarak kullanarak aminositleri uç uca ekleyerek proteinleri sentezlerler. Bu işleme translasyon (çeviri) denir.

Bahsedilen amino asitlerin hepsinin aynı anda herhangi bir proteinin yapıtaşında bulunması gerkemez. Ayrıca hepsi eşit miktarda da değildir. Proteinlerde bunlardan çok daha farklı amino asitler de bulunabilir. Farklı amino asitler, 20 temel amino asitle oluşturulmuş polipeptidlerin daha sonra “farklılaşmaları” ile oluşur. Bu tür amino asit farklılaşmaları, proteinin özelliklerini ve işlevlerini oldukça fazla değiştirir. Örneğin çözünürlüklerini arttırabilir veya azaltabilir, ya da diğer molekülerle etkileşmelerini düzenleyebilir.

Amino asitlere ek olarak proteinler, çok daha farklı gruplar da barındırabilirler. Amino asit dışında, yapısında farklı türler barındıran amino asitlere, “konjuge proteinler” denir. Konjuge proteinler, kovalent veya non-kovalent bağlarla, nükleik asitlerle nükleoproteinleri, lipidlerle lipoproteinleri, karbonhidratlarla glikoproteinleri ve daha birçok küçük molekül kütleli maddelerle, metallerle ve metal içeren gruplarla kompleks yapılar oluşturabilirler.

Apolar aminoasitler

Apolar aminoasitler, yan zincirlerinde hidrofobik özellik gösteren radikal grup bulundururlar. Elektrostatik bağlar yapamayan amino asitlerdir. Yan zincirlerinde, genellikle oksijen veya azot yoktur. Öncelikli olarak (bir proteindeki özel bir boşluğa hangi amino asitin en iyi şekilde uyabileceğini belirleyen) büyüklük ve şekillerine göre ayrılırlar. Van der Waals kuvvetleri ve hidrofobik etkileşimler sayesinde bir arada tutunurlar.

• Glisin
• Alanin
• Valin
• Lösin
• İzolösin
• Fenilalanin
• Triptofan
• Metiyonin
• Prolin

Prolin bir iminoasittir, yani amino grubu değil imino grup taşır. Bunu kağıt kromatografisinde farklı renge boyandığından da anlayabiliriz. Her zaman proteinlerin merkezinde gömülü olan aminoasit izolösin'dir.

Polar yüksüz aminoasitler

Polar yüksüz aminoasitler, nötral pH'da yüksüzdürler. Bu gruptaki amino asitlerin yan zincirleri zayıf asit ve bazlardır. Fizyolojik pH’da tamamen yüklü değildirler, ancek kısmi artı (+) ve eksi (-) yükler içerirler. Bu sebeple, su da dahil olmak üzere, diğer moleküllerle H-bağı yapabilirler. Genelde oldukça reaktif amino asitlerdir.

• Serin
• Treonin

• Asparagin
• Sistein
• Glutamin
• Prolin

Polar asidik aminoasitler

Polar asidik aminoasitler, fizyolojik pH'da negatif yüklüdürler ve asidik özellik gösterirler.

• Aspartik asit
• Glutamik asit

Polar bazik aminoasitler

Polar bazik aminoasitler, yan zincirlerinde proton alıcı moleküller taşırlar.

• Lizin
• Arginin
• Histidin

Aminoasitlerin özelliklerini ve standart kodunu gösteren tablo

Yukarıdaki tabloda gösterilen 3-harfli ve 1-harfli aminoasit koduna ek olarak, kimyasal veya kristalografik analizler sonucunda bir proteinin belli bir pozisyonundaki aminoasit kesin olarak belirlenemediğinde, aşağıdaki tablodaki kısaltmalar da kullanılabilmektedir.

Besin maddesi olarak aminoasitler

Proteinlerin yapısını oluşturan 20 amino asit arasında 10 tanesi temel amino asitler olarak adlandırılır. Bu amino asitler insan vücudu tarafından ihtiyacı karşılayacak düzeyde sentezlenemedikleri için dışarıdan beslenme yoluyla alımları zorunludur. Sistein, tirozin, histidin ve arginin çocuklar için yarı zaruri aminoasitler olarak kabul edilmektedirler çünkü bunların sentezlenmesini yürüten metabolik reaksiyonlar çocuklarda tam olarak gelişmemiştir.^[2]

(*) Sadece özel durumlarda beslenme açısından dışarıdan alımı zaruridir.(Yenidoğanlarda ve üremili hastalarda)

Özellikler

• Prolin bir iminoasittir.
• Histidin kanda tamponlama görevinde kullanılır.
• Tirozin; vücudun rengini veren melanin pigmentinin yapımında, katekolaminlerin sentezinde kullanılır.
• Triptofan serotonin sentezinde rol oynar.
• Aspartat üre döngüsünde ürenin azotlarından birine kaynaklık eder.
• Glutamin toksik amonyağın toksik olmayan depo şeklidir.
• Protein yapısına sadece L-alfa amino asitler katılır.

Kaynakça

• Lippincott Illustrated Reviews Biochemistry
• Harper's Biochemistry