Article on other languages:
- Antieke_Egipte
- Antigo_Echipto
- مصر_القديمة
- Antiguu_Exiptu
- Qədim_Misir
- Старажытны_Егіпет
- Древен_Египет
- প্রাচীন_মিশর
- Henegipt
- Stari_Egipat
- Antic_Egipte
- Gū_Ăi-gĭk
- Karaang_Ehipto
- Starověký_Egypt
- Авалхи_Икĕпат
- Yr_Hen_Aifft
- Det_gamle_Ægypten
- Altes_Ägypten
- Αρχαία_Αίγυπτος
- Egétt_antîg
- Ancient_Egypt
- Antikva_Egiptio
- Antiguo_Egipto
- Vana-Egiptus
- Antzinako_Egipto
- مصر_باستان
- Muinainen_Egypti
- Égypte_antique
- Antîc_Egjit
- Alde_Egypte
- Sean-Éigipt
- 古埃及
- Antigo_Exipto
- מצרים_העתיקה
- प्राचीन_मिस्र
- Drevni_Egipat
- Ókori_Egyiptom
- Mesir_Kuno
- Egyptaland_hið_forna
- Antico_Egitto
- 古代エジプト
- Mesir_Kuna
- ძველი_ეგვიპტე
- 이집트_문명
- Aegyptus_Antiqua
- Senovės_Egiptas
- Senā_Ēģipte
- Стар_Египет
- ഈജിപ്ഷ്യന്_സംസ്കാരം
- Mesir_Purba
- ရှေးဟောင်းအီဂျစ်
- Ole_Ägypten
- Oude_Egypte
- Egypt_i_oldtida
- Oldtidens_Egypt
- Egipte_antica
- Starożytny_Egipt
- Antigo_Egipto
- Mawk'a_Ihiptu
- Древний_Египет
- Eggittu_anticu
- Stari_Egipat
- Ancient_Egypt
- Stari_Egipt
- Le_Malo_o_Aikupito
- Стари_Египат
- Forntida_Egypten
- Misri_ya_Kale
- பண்டைய_எகிப்து
- อียิปต์โบราณ
- Стародавній_Єгипет
- Antico_Egito
- Ai_Cập_cổ_đại
- 古埃及
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
Antik Mısır (Khemet, Egypt), Antik Çağ'daki en büyük medeniyetlerdendir. M.Ö. 3050 yılları civarında kuruluşundan önce, güney Mısır ve kuzey Mısır olarak ikiye ayrılmaktaydı. Güney Mısır, Nil nehri boyunca uzanan verimli vadi, Mısır tarihinde Yukarı Mısır olarak, kuzey Mısır, delta ise Aşağı Mısır olarak geçer.
Antik Mısır'ın dilinin, dinin ve uygarlığının esas adı khemet olup, Egypt ise eski yunan literatüründe geçmektedir.
Yukarı Mısır'ın tarihine değin bulunan en eski bilgiler M.Ö. 6000'li yılları göstermektedir; ancak kurucusu Tiu'nun doğum tarihi ya da yaşadığı dönem hala sırdır. Aşağı Mısır'a gelince, bilinen kurucusu Ro en ünlü kralı da Scorpion King - Akrep Kral filminde de ilham alınan Scorpion of Egypt (Mısır Akrebi), Zekhen'dir. Yukarı Mısır'ı kendi yönetimi altında birleştiren Zekhen'den sonra kral olan Narmer, Delta bataklıklarına doğru yayılmayı sürdürmüştür.
Narmer'in kuzey Mısır'daki; Wazner'in guney Mısırdaki egemenliği sonrasında; Hor-Aha (ya da Menes olarak bilinir) birleşik Mısır İmparatorluğu'nun ilk firavunuydu.
Antik Mısır; Augustus Caesar'in liderliğindeki Roma İmparatorluğu tarafından M.Ö. 30 yılında ele geçirilmiştir. M.S. 7. yüzyılda Araplar burada egemen olmuş ; 1517 yılında ise Osmanlı İmparatorluğu sınırlarına katılmıştır. 1882 yılında da Mısır ; İngiltere'nin kolonisi olmuştur.
Konu başlıkları |
Tarih Bölümleri
3000 yildan daha fazla olan Antik Mısır tarihini incelemek için bölümlere ayrırmak şarttır:
- Hanedanlık öncesi dönem
- Erken Hanedanlık (1 - 2 hanedanlar)
- Eski Krallık (3 - 6 hanedanlar)
- Birinci ara dönem (7 - 10 hanedanlar)
- Orta Krallık ( 11 - 14 hanedanlar)
- İkinci ara dönem (15 - 17 hanedanlar)
- Yeni Krallık (18 - 20 hanedanlar)
- Son ara dönem (21 - 26 hanedanlar)
- Pers dönemi
- Geç Hanedanlık (28 - 30 hanedanlar)
- Yunan dönemi
- Roma dönemi
Buluşlar ve İcatlar zaman çizelgesi
Hanedan Öncesi
- M.Ö. 4500: Senet, dünyanın en eski masa oyunu.
- M.Ö. 4500: Fayans ve Seramik, dünyanın ilk toprak çanağı.
- M.Ö. 4500: Kumaş, dünyada bilinen ilk kumaş üretimi.
- M.Ö. 4500: Mısır (bitki), dünyanın ilk mısır unu ve yağı üretildi.
- M.Ö. 4300: Papirus, Papirus bitkisiyle dünyanın ilk bilinen kağıdı.
Hanedanlar Dönemi
- M.Ö. 3300: Tunç işler (bknz: Tunç Çağı)
- M.Ö. 3200: Mısır hiyeroglifleri, tamamen geliştirilmiştir (bknz: Mısır'ın ilk hanedanı)
- M.Ö. 3200: Ondalık sistem[1], dünya daki ilk kullanımı
- M.Ö. 3100: Şarap mahzenleri, dünya daki ilk bilinen[2]
- M.Ö. 3100: Madencilik, Sina Yarımadası
- M.Ö. 3050: Gemi yapımı Abidos'ta[3]
- M.Ö. 3000: Filistin ve Levant'a Nil'den ihracat: şarap (bknz: Narmer)
- M.Ö. 3000: Tıbbi müesseseler[4]
- M.Ö. 2900: muhtemelen çelik: karbon içeren demir[5]
- M.Ö. 2700: Cerrahi, dünya da bilinen ilk
- M.Ö. 2700: Üniliteral işaretler, dünyanın bilinen ilk abecesinin temelini oluşturur
- M.Ö. 2600: Sfenks, bugün dünyanın en büyük tek taştan oluşan heykeli
- M.Ö. 2600: Mavna taşımacılığı, taş bloklar
- M.Ö. 2600: Djoser Piramidi, dünyanın bilinen ilk büyük çaplı taş binası
- M.Ö. 2600: Menkaure Piramidi ve Kırmızı Piramit, dünyanın bilinen ilk granitten yontulmuş işleri
- M.Ö. 2600: Kırmızı Piramit, dünyanın bilinen ilk 'gerçek' yumuşak-kenarlı piramidi
- M.Ö. 2580: Büyük Gize Piramidi; MS 1300 yılına kadar dünyanın en yüksek yapısı
- M.Ö. 2500: Arıcılık
- M.Ö. 2400: Astronomik Takvim, matematiksel düzeni nedeniyle Orta Çağ'da dahi kullanılmıştır
- M.Ö. 2200: Bira[6]
- M.Ö. 1860: muhtemel Nil-Kızıl Deniz Kanalı (12. Hanedan)
- M.Ö. 1800: Abece, dünyanın bilinen en eski
- M.Ö. 1800: Moskova Matematik Papirüsü, frustum hacmi için genel(leştirilmiş) formül
- M.Ö. 1650: Rhind Matematik Papirüsü: geometri, kotanjant analoğu, cebir denklemleri, aritmetik seriler, geometrik seriler
- M.Ö. 1600: Edwin Smith Papirüsü, yaklaşık M.Ö. 3000'e kadar uzanan tıbbi gelenekler
- M.Ö. 1550: Ebers Tıp Papirüsü, geleneksel ampirizm; dünyanın bilinen ilk belgelenmiş tümörleri (bknz: Tıp tarihi)
- M.Ö. 1500: Cam yapımı, dünya da bilinen ilk
- M.Ö. 1258: Barış antlaşması, dünya da bilinen ilk (bknz: II. Ramses)
- M.Ö. 1160: Turin Papirüsü, dünyanın bilinen ilk jeolojik ve topoğrafik haritası
- M.Ö. 5. yüzyıl-M.Ö. 4. yüzyıl (belki de daha erken): petteia ve seega, savaş oyunları; satranç oyununun muhtemel ataları (bknz: Satrancın kökeni)
Notlar
- İngilizce Vikipedi'de Antik Mısır maddesi ve kaynakçası
- ↑ Overview of Egyptian Mathematics, URL'ye erişim tarihi 5 Aralık, 2005
- ↑ Wine in Ancient Egypt, URL'ye erişim tarihi 5 Aralık, 2005
- ↑ Francesco Raffaele Egyptology News, URL'ye erişim tarihi 5 Aralık, 2005
- ↑ İngilizce Vikipedi, Tıp tarihi maddesi, URL'ye erişim tarihi 30 Nisan, 2006
- ↑ Egypt: Science and chemistry in ancient Egypt, URL'ye erişim tarihi 5 Aralık, 2005
- ↑ Egypt: Tour Egypt Monthly: Ancient Egyptian Alcohol and Beer, URL'ye erişim tarihi 5 Aralık, 2005
Ayrıca bakınız